Edin Muratspahić postao je prvi naučnik iz BiH čiji je autorski rad objavljen u najprestižnijem naučnom časopisu na svijetu “Nature”, zajedno sa timom predvođenim dobitnikom Nobelove nagrade za hemiju za 2024. godinu, profesorom Davidom Bakerom.
Objavio je to na svojoj Facebook stranici dr Edhem Čustović, koji živi u Australiji i radi na Univerzitetu La Trobe, iskusni inženjer i preduzetnik, kao i direktor Fondacije budućnosti u BiH, koji putem društvenih mreža promoviše priče o uspjesima bh. građana širom svijeta.
Rad objavljen u prestižnom časopisu “Nature”
Kako je napisao Čustović, ovo nije “samo još jedan naučni rad”.
“Tim je uspio pomoću umjetne inteligencije dizajnirati potpuno nove proteine koji mogu precizno kontrolisati jedne od najvažnijih receptora u ljudskom tijelu, GPCR receptore”, navodi on.
Dodaje da upravo ovi receptori kontrolišu:
• bol
• hormone
• metabolizam
• rad mozga
• imunitet
• srce
• migrene
• dijabetes
• gojaznost
• pa čak i razvoj mnogih bolesti.
Ističe da više od trećine današnjih lijekova djeluje upravo preko GPCR receptora.
Nova generacija lijekova
“Do sada je bilo gotovo nemoguće precizno dizajnirati proteine koji ih mogu kontrolisati. A sada su to uspjeli. Koristeći AI alate, tim je kreirao potpuno nove “mini-proteine” koji: aktiviraju receptore, blokiraju receptore, potencijalno otvaraju vrata novoj generaciji lijekova”, kaže Čustović.
Ističe da je posebno inspirativno što je Edin prije samo nekoliko godina došao u laboratoriju Davida Bakera iz gotovo potpuno eksperimentalne pozadine, bez velikog iskustva u računarskom dizajnu proteina.
“Danas vodi revolucionarne projekte u jednoj od najvažnijih laboratorija svijeta za AI biologiju. Ovo je još jedan dokaz da Bosna i Hercegovina ima ljude koji mogu biti dio najvećih svjetskih naučnih proboja. Od Bosne i Hercegovine do samog vrha svjetske nauke”, zaključio je Čustović.
Od ambiciozne ideje do “Nature” publikacije
U emotivnoj objavi nakon objavljivanja rada, Edin je podijelio dio svog naučnog puta:
“2021. godine napisao sam prijavu za postdoktorsku poziciju u laboratoriji Davida Bakera sa ciljem koji je tada djelovao ambiciozno i neizvjesno: koristiti računarski dizajn proteina za ciljano djelovanje na GPCR receptore”, prenosi BH Futures Foundation.
Pet godina kasnije, upravo taj cilj rezultirao je objavom u časopisu “Nature”.
Danas Edin radi na Institutu za dizajn proteina pri Univerzitetu Vašington u Sijetlu, jednom od vodećih svjetskih centara za razvoj novih proteina pomoću vještačke inteligencije i računarskih metoda.
Njegovo istraživanje fokusirano je na kreiranje potpuno novih proteina koji ne postoje u prirodi, a koji mogu imati revolucionarne primjene u medicini i farmaciji.
